Tezsiz Yüksek Lisans İçin ALES Gerekli mi? Yönetmelik Ne Diyor?

Yayın tarihi: 25 Ağustos 2026 · Son güncelleme: 5 Ekim 2026

Yönetmelik tezsiz yüksek lisans için ne diyor?

Yönetmeliğin 5. maddesi önce genel kuralı koyar: Yüksek lisansa başvurmak için programın puan türünde en az 55 ALES puanı gerekir. İkinci fıkra tezsiz programları bu kuraldan ayırır: Tezsiz programa öğrenci kabulünde yükseköğretim kurumları ALES puanı aramayabilir. ALES istenirse taban puanı senatolar belirler.

Metnin tamamı mevzuat.gov.tr resmî bağlantısı: Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği sayfasında yer alıyor. ÖSYM'nin ÖSYM resmî bağlantısı: 2026-ALES Başvuru Kılavuzu, madde 1.7 açıklamasına göre senatolar tezsiz programlar için 55'ten daha düşük bir puan da belirleyebilir.

Bu yüzden tezsiz programlarda üç farklı uygulama görürsünüz:

Tezli programlarda ise ALES kural olarak şarttır; istisnalar tezli yüksek lisans için ALES şart mı yazısında anlatılıyor.

Tezsiz yüksek lisans sonrası doktora yapılır mı?

Bu, ALES kararınızı en çok etkileyen sorudur. Yönetmeliğin 16. maddesine göre doktoraya iki yoldan başvurulur:

1. Tezli yüksek lisans diplomasıyla ve en az 55 ALES puanıyla,
2. Lisans diplomasıyla; bu durumda en az 80 ALES puanı ve 4 üzerinden en az 3 not ortalaması gerekir.

Tezsiz yüksek lisans bu iki yolun içinde yer almaz. Geçici madde 1/3 yalnızca 6 Şubat 2013'ten önce tezsiz programa kayıtlı olan veya bu programdan mezun olanlara doktora başvurusu hakkı tanır. Yani bugün tezsiz yüksek lisans yapan bir aday, doktoraya bu diplomayla değil, ancak lisans derecesiyle (80 ALES şartıyla) ya da sonradan tezli yüksek lisans yaparak başvurabilir. Doktora puanları için doktora için ALES kaç puan gerekir yazısına bakabilirsiniz.

ALES istenmese bile girmek mantıklı mı?

Akademik bir hedefiniz varsa evet. Kurgusal bir örnek düşünelim: Burak, iş hayatında olduğu için ALES istemeyen bir tezsiz İşletme programına başlıyor. İki yıl sonra doktora yapmak istiyor ama tezsiz diploması doktoraya başvuru için yeterli olmuyor. Bu kez önünde iki yol var: lisans derecesiyle doktora için ALES'ten 80 almak ya da 55+ puanla tezli yüksek lisansa yeniden başlamak.

Burak tezsize başlarken bir ALES'e girmiş olsaydı, puanı 5 yıl geçerli olacağı için tezli programa geçiş veya yeni başvuru seçeneği açık kalacaktı. Tezli ve tezsiz programlar arasında geçişe izin verilip verilmeyeceğini senatolar belirler (yönetmelik madde 4/1).

ALES istemeyen tezsiz programlar adayları nasıl sıralar?

ALES aranmadığında sıralama genellikle lisans not ortalamasıyla yapılır. Bazı programlar buna mülakat, mesleki deneyim veya niyet mektubu ekler. Kontenjandan fazla başvuru olan programlarda düşük not ortalaması, ALES şartı olmasa bile kabul şansını azaltabilir. Bu yüzden ilanın "değerlendirme" bölümünü, "başvuru koşulları" bölümü kadar dikkatli okuyun. ALES'i değerlendirmeye katan bir programda ise iyi bir ALES puanı düşük ortalamanın etkisini azaltabilir.

Tezsiz program seçerken kontrol listesi

• Akademik kariyer veya doktora düşünüyor musunuz? Düşünüyorsanız tezli programı ciddi biçimde değerlendirin.
• İlan ALES istiyor mu, istiyorsa hangi puan türünde ve hangi tabanla?
• ALES yoksa sıralama neye göre yapılıyor: not ortalaması, mülakat, iş deneyimi?
• Program ücretli mi, dersler hangi gün ve saatlerde?
• Tezli programa geçiş imkânı var mı?

Tezli ve tezsiz programların süre, ücret ve diploma farkları tezli ve tezsiz yüksek lisans farkları yazısında ayrıntılı anlatılıyor. Akkademi ÖSYM veya YÖK değildir; başvuru ve kabul kararı vermez.

Sık sorulan sorular

Tezsiz yüksek lisans için ALES kaç puan gerekir?

Tek bir puan yoktur. ALES istemeyen programlar olduğu gibi, 55'in altında veya üstünde taban belirleyen programlar da vardır. Belirleyici olan senato kararı ve programın ilanıdır.

ALES'siz tezsiz yüksek lisans bitirince tezliye geçilir mi?

Tezsiz programdan mezun olduktan sonra tezli programa ayrı bir başvuruyla girilir ve tezli programın ALES şartı aranır. Program devam ederken geçiş yapılıp yapılamayacağını ise üniversitenin senato yönetmeliği belirler.

Tezsiz yüksek lisans ile araştırma görevlisi olunur mu?

Araştırma görevlisi kadrosu için ALES'te alandaki puan türünde 70 gerekir ve kadronun lisansüstü öğrencilik şartı olabilir. Ayrıntılar araştırma görevlisi için ALES kaç puan gerekir yazısında.

Tezsiz yüksek lisans ile iş mi, tezli ile akademi mi?

Hedefinize bağlıdır. Karar vermekte zorlanıyorsanız mezuniyet sonrası yüksek lisans mı iş mi yazısındaki ölçütler yardımcı olabilir.