ALES, GANO ve Mülakat: Yüksek Lisans Başvuru Puanı Hesaplama

Yayın tarihi: 25 Ağustos 2026 · Son güncelleme: 5 Ekim 2026

Yönetmelik başvuru puanı hakkında ne diyor?

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi iki kural koyar:

• Madde 5/3: ALES puanının %50'den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirileceğini senato belirler.
• Madde 5/4: Üniversite yalnızca ALES puanıyla öğrenci alabilir. İsterse ALES'e ek olarak lisans not ortalamasını, yazılı bilimsel değerlendirme sınavını ve/veya mülakatı da hesaba katabilir.

Doktora için de aynı %50 kuralı geçerlidir (madde 16/3). Metni mevzuat.gov.tr resmî bağlantısı: Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği üzerinden okuyabilirsiniz. ÖSYM kılavuzu da üniversitelerin ALES ağırlığını adaylara duyurması gerektiğini belirtir: ÖSYM resmî bağlantısı: 2026-ALES Başvuru Kılavuzu, madde 1.7.

Kısacası ilanda "%40 ALES" gibi bir oran göremezsiniz. ALES'in payı her zaman en az yarıdır.

Başvuru puanı nasıl hesaplanır? Örnek hesap tablosu

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Ayşe, ilanında "%50 ALES + %20 lisans not ortalaması + %30 mülakat" yazan tezli bir programa başvuruyor. ALES EA puanı 72, 100'lük sistemde not ortalaması 78, mülakat puanı 80.

Aynı programa başvuran kurgusal Kerem'in ALES puanı 80, not ortalaması 70, mülakat puanı 70: 40 + 14 + 21 = 75,0. Kerem'in ALES puanı 8 puan daha yüksek olduğu hâlde Ayşe daha üst sırada. Mülakatın %30 ağırlığı farkı kapattı.

Aynı iki aday "%70 ALES + %30 not ortalaması" kullanan bir programa başvursaydı sıralama tersine dönerdi: Ayşe 73,8, Kerem 77,0. Bu yüzden hangi programın sizin dosyanızı öne çıkardığını, başvurmadan önce kendi puanlarınızla hesaplayın.

Hesaplamada en sık yapılan hatalar

1. 4'lük ortalamayı doğrudan kullanmak: Formüldeki ortalama genellikle 100'lük sistemdedir. 4'lük ortalamayı ilanda belirtilen yöntemle (YÖK'ün dönüşüm tablosu veya üniversitenin kendi tablosu) 100'lüğe çevirin. Kendi tahmininizle çevirmeyin.
2. Yanlış puan türünü yazmak: Program EA istiyorsa hesaba SAY puanınızı koyamazsınız; geçerli puan türü yoksa başvuru değerlendirilmez.
3. Barajları atlamak: Bazı ilanlar mülakatta veya bilim sınavında ayrıca bir baraj (ör. "en az 60") koyar. Toplam puanınız yüksek olsa bile barajın altında kalırsanız elenirsiniz.
4. Taban ile kabul puanını karıştırmak: ALES 55, başvuru hakkı verir. Kabul edilen son adayın puanı, kontenjan ve başvuru sayısına göre çok daha yüksek olabilir.

ALES'i birkaç puan artırmak ne kazandırır?

ALES ağırlığı %50 olan bir programda, 4 puanlık ALES artışı başvuru puanını 2 puan yükseltir. Not ortalamanız artık değişmez; mülakat ise sizin kontrolünüzde olmayan değişkenler içerir. Başvuru dönemine kadar en kolay yükseltilebilecek bileşen genellikle ALES'tir.

Geçmiş sınavlara göre Eşit Ağırlık puanında bir sayısal net yaklaşık 0,46–0,60, bir sözel net yaklaşık 0,65–0,81 puan getirmiştir. Yani 4 puanlık artış, iki testte toplam yaklaşık 5–9 net demektir. Netlerin puan karşılığı ALES kaç net kaç puan getirir yazısında, programların ALES tabanları yüksek lisans için ALES kaç net, kaç puan gerekir yazısında yer alıyor. Akkademi ÖSYM veya YÖK değildir; başvuru puanınızı resmî olarak hesaplamaz.

Doktora başvuru puanı da aynı şekilde mi hesaplanır?

Yöntem aynıdır: Yönetmeliğin 16/3 maddesine göre doktorada da ALES'in ağırlığı en az %50'dir ve üniversite yalnızca ALES ile öğrenci alabilir. Farkı, doktorada not ortalaması olarak yüksek lisans ortalamasının da hesaba katılabilmesi ve yabancı dil sınavından en az 55 puanın zorunlu olmasıdır. Dil puanı çoğu zaman formüle girmez, ayrı bir başvuru şartı olarak aranır.

Başvurudan önce kontrol listesi

• İlandaki formülü ve her bileşenin ağırlığını yazın.
• ALES'in hangi puan türünün istendiğini ve tabanını kontrol edin.
• Not ortalamanızın hangi yöntemle 100'lüğe çevrileceğini öğrenin.
• Mülakat ve bilim sınavı için ayrı bir baraj var mı, bakın.
• Kendi puanlarınızla hesaplayın; sonra "ALES +5" senaryosunu da hesaplayın.

Mülakatta güçlü bir dosya için yüksek lisans niyet mektubu nasıl yazılır rehberine, ALES'in ne kadar şart olduğu için tezli yüksek lisans için ALES şart mı yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

ALES mi daha önemli, not ortalaması mı?

Yönetmelik gereği ALES'in ağırlığı en az %50'dir; not ortalamasının payı bundan fazla olamaz. Bu nedenle çoğu programda ALES en belirleyici bileşendir.

Mülakat yapılması zorunlu mu?

Hayır. Yönetmelik üniversitenin yalnızca ALES puanıyla da öğrenci alabileceğini söyler. Mülakat, bilim sınavı ve not ortalaması isteğe bağlı bileşenlerdir.

Başvuru puanımı nereden öğrenirim?

Başvuru puanını üniversitenin enstitüsü hesaplar ve sonuç ilanında açıklar. ALES puanınızı ise ÖSYM sonuç belgesinden alırsınız.